Purper geweimos – Pseudevernia furfuracea
Wat is purper geweimos?
Purper geweimos (Pseudevernia furfuracea): een bijzondere indicator in de natuur
Het purper geweimos lijkt op het eerste gezicht een mysterieuze plant, maar biologisch gezien is het een fascinerend korstmos. Dit struikvormige organisme groeit als een epifyt op de zure bast van loof- en naaldbomen. Omdat het alle voedingsstoffen rechtstreeks uit de lucht en de regen opneemt, vertelt de aanwezigheid ervan direct iets over de lokale luchtkwaliteit.
Wat is purper geweimos?
Het purper geweimos (wetenschappelijke naam: Pseudevernia furfuracea) is geen plant of mos. Het is een unieke samenlevingsvorm (symbiose) tussen een schimmel en een alg. De schimmel zorgt voor de structuur en bescherming, terwijl de alg via fotosynthese voedingsstoffen aanmaakt. Deze samenwerking stelt het korstmos in staat om te overleven op kale boomstammen en takken, zonder de boom te schaden of sappen te onttrekken.
Hoe kun je purper geweimos herkennen?
Je kunt dit struikvormige korstmos herkennen aan de hand van een aantal specifieke uiterlijke kenmerken:
- De bovenzijde: De bandvormige, geweiachtige lobben hebben een opvallende grijsgroene tot zilvergrijze kleur.
- De onderzijde: De onderkant van de takken kleurt heel donker, van diep paarsblauw tot nagenoeg zwart. Dit is het belangrijkste verschil met gelijkende soorten.
- De structuur: Het oppervlak van het thallus zit vaak vol met kleine, staafvormige uitwassen. Deze uitwassen geven de bovenzijde een ruw en korrelig uiterlijk.
Het verschil tussen purper geweimos en eikenmos
Het purper geweimos wordt in het bos regelmatig verward met het algemeen voorkomende eikenmos (Evernia prunastri). Hoewel de groeiwijze erg op elkaar lijkt, is het verschil eenvoudig te controleren door een lobje om te draaien. Waar het purper geweimos een donkerpaarse tot zwarte onderzijde heeft, is de onderkant van eikenmos altijd helderwit. Daarnaast voelt het purper geweimos door de vele kleine uitwassen een stuk stroever aan.
Indicator voor een schone luchtkwaliteit
Korstmossen zijn erg gevoelig voor milieuveranderingen. Omdat het purper geweimos geen wortels heeft en volledig afhankelijk is van atmosferische omstandigheden, reageert de soort snel op luchtvervuiling. Het organisme gedijt het beste in gebieden met relatief schone en zuivere lucht. Het tegenkomen van dit korstmos tijdens een boswandeling is dan ook een positief teken voor de lokale natuurkwaliteit.
Gaan bomen dood door purper geweimos?
Een veelgehoorde angst is dat bomen doodgaan wanneer ze begroeid raken met korstmos, maar dit is absoluut niet het geval. Het purper geweimos is geen parasiet. Het organisme gebruikt de boomstam en takken puur als ‘ankerplaats’ of ondergrond om op te hechten. Het heeft geen wortels die in de boom dringen en het onttrekt geen sappen, energie of voedingsstoffen aan de gastheer. Zowel gezonde als oudere bomen ondervinden dus totaal geen schade van de aanwezigheid van dit korstmos; de boom dient puur als veilige basis. Daarnaast hoef je niet bang te zijn dat het korstmos de takken verstikt. Omdat bomen via hun bladeren ademen en niet via de schors, heeft de begroeiing op de stam geen enkele invloed op de zuurstofopname van de boom. Ook het gewicht vormt geen enkel risico. Het purper geweimos is vederlicht, zelf wanneer het volgezogen is met regenwater. Takken zullen hierdoor dus nooit overbelast raken of afbreken.
