Nazomerbloeiers: breng kleur in je tuin én help nuttige insecten de winter door
Waarom planten die bloeien in de nazomer onmisbaar zijn voor biodiversiteit
Nazomerbloeiers zijn de reddingsboei voor vlinders, bijen en hommels in het najaar.
Wanneer de kalender richting september en oktober tikt, zijn de meeste zomerbloeiers in de tuin over hun hoogtepunt heen. Juist in deze periode hebben veel insecten grote behoefte aan voedsel. Wilde bijen, hommels en vlinders moeten nog snel een flinke vetreserve opbouwen om de koude wintermaanden te kunnen overleven. Koninginnen van hommels en wespen zoeken een schuilplaats voor hun winterslaap, terwijl vlinders zoals de atalanta nog energie nodig hebben voor hun trek naar het zuiden.
Door te kiezen voor specifieke planten die bloeien in de nazomer, verleng je niet alleen het kleurrijke tuinseizoen. Je biedt ook een cruciale bron van nectar en stuifmeel op een moment dat de natuurlijke voorraad buiten de tuin snel opraakt. Met de juiste nazomerbloeiers transformeer je jouw tuin in een essentieel tankstation voor de lokale biodiversiteit.
Top 5 nazomerbloeiers en de insecten die ze helpen
Niet elke herfstbloem is even aantrekkelijk voor insecten. Gevuldbloemige varianten bevatten vaak nauwelijks nectar. Kies daarom voor deze vijf ijzersterke biologische toppers:
1. Hemelsleutel (Sedum herbstfreude)
- Bloeiperiode: Augustus tot en met oktober.
- Belangrijk voor: Vlinders (zoals de kleine vos en dagpauwoog), honingbijen en zweefvliegen.
- Waarom: De platte schermen van de Hemelsleutel zitten bomvol met honderden kleine, open bloemetjes. Hierdoor kunnen insecten met een korte tong, zoals zweefvliegen en solitaire bijen, heel gemakkelijk bij de nectar.
2. Herfstasters (Aster)
- Bloeiperiode: September tot ver in november.
- Belangrijk voor: Laatvliegende vlinders en hommels.
- Waarom: Wanneer de meeste bloemen al zijn uitgebloeid, knallen herfstasters nog volop met kleur. Ze leveren een enorme hoeveelheid hoogwaardig stuifmeel waarmee hommelkoninginnen zich kunnen voeden vlak voor hun winterslaap.
3. Koninginnekruid (Eupatorium maculatum)
- Bloeiperiode: Juli tot en met september.
- Belangrijk voor: Wilde bijen en specifieke nachtvlinders.
- Waarom: Deze imposante plant wordt met gemak anderhalve meter hoog en produceert grote, roze bloemschermen. Het is een absolute magneet voor bijna alle vliegende insecten vanwege de sterke, zoete geur.
4. Zonnehoed (Echinacea purpurea)
- Bloeiperiode: Juli tot en met september.
- Belangrijk voor: Hommels en vlinders (zoals de atalanta).
- Waarom: Het opvallende, verhoogde bloemhart van de Zonnehoed zit boordevol nectar. Insecten kunnen er gemakkelijk op landen en rustig drinken terwijl ze de bloem bestuiven.
5. Klimop (Hedera helix)
- Bloeiperiode: September tot en met december.
- Belangrijk voor: De bij, wespachtigen en de laatste vlinders van het jaar.
- Waarom: Hoewel de bloei van een volwassen klimop onopvallend en groen is, is dit misschien wel de belangrijkste nazomerplant van allemaal. De bloemen produceren extreem veel nectar en stuifmeel op een moment dat er nergens anders meer iets bloeit.
Tips voor een insectvriendelijke nazomertuin
Wil je het maximale uit je tuin halen voor de natuur? Combineer je nieuwe nazomerbloeiers dan met deze eenvoudige adviezen:
- Snoei niet te snel: Laat uitgebloeide bloemstengels in het najaar gewoon staan. Veel insecten en spinnen gebruiken de holle stengels om in te overwinteren. Bovendien eten vogels in de winter graag de zaden op.
- Plant in grote groepen: Insecten vliegen efficiënter als ze veel van dezelfde bloemen bij elkaar vinden. Plant nazomerbloeiers daarom in groepen van minimaal drie tot een paar stuks.
- Zorg voor een zonnige plek: Insecten zijn koudbloedig en worden pas actief als ze zijn opgewarmd door de zon. Zet je nazomerbloeiers daarom op een zonnige, beschutte plek in de tuin.
Veelgestelde vragen over nazomerbloeiers en insecten (FAQ)
Wanneer kan ik nazomerbloeiers het beste planten?
De ideale tijd om deze vaste planten in de grond te zetten is het vroege voorjaar (maart/april) of het najaar (september/oktober). Als je ze in het najaar plant, is de grond nog warm en wortelen ze snel, waardoor ze het volgende jaar meteen een voorsprong hebben.
Waarom zie ik soms geen insecten op mijn herfstbloemen?
Insecten worden pas actief als het warm genoeg is en de zon schijnt. Op koude, gure of zeer regenachtige nazomerdagen zul je weinig activiteit zien. Zodra de zon doorbreekt en de temperatuur stijgt, komen ze tevoorschijn om nectar te verzamelen.
Zijn gecultiveerde bloemen (zoals ‘gevulde’ bloemen) ook goed voor bijen?
Nee, meestal niet. Gecultiveerde bloemen met ‘dubbele’ of ‘gevulde’ bloembladeren (zoals sommige gekweekte dahlia’s of rozen) zijn prachtig om te zien, maar de insecten kunnen niet bij het binnenste van de bloem komen. Kies daarom altijd voor enkelbloemige varianten waar het bloemhart goed zichtbaar is.
Moet ik insecten in de nazomer ook bijvoeren met suikerwater?
In principe is dat niet nodig als er voldoende gevarieerde bloemen in de tuin staan. Alleen wanneer je uitgeputte hommels of bijen op de grond vindt, kun je ze redden met een paar druppels suikerwater (gemaakt van gelijke delen suiker en water) op een schoteltje. Planten hebben echter altijd de voorkeur!
