Bessen in de tuin: Giftig of eetbaar?
Zie je felgekleurde besjes in je herfsttuin, maar twijfel je of ze gevaarlijk zijn? In dit artikel bespreken we populaire struiken en leggen we uit welke bessen in de tuin giftig of eetbaar zijn voor mens en dier.
Welke bessen zijn echt eetbaar
Berberis thunbergii – Japanse berberis, Japanse zuurbes
Uitspraak = BER-bee-ris tun-BER-ghie-ie
De vruchtjes van deze struik hebben een intense zuurgraad en zijn uitstekend geschikt voor het maken van heerlijke jam. Berberis thunbergii, ook wel bekend als Japanse berberis of Japanse zuurbes, staat bekend om zijn zure besjes die ideaal zijn voor jamproductie. De bessen van deze plant worden vaak gewaardeerd vanwege hun krachtige, frisse smaak, die een verrukkelijke jam oplevert. Ziektegevoeligheid: kan last krijgen van meeldauw, roest (Puccinia graminis) en soms bladluizen.
Gaultheria mucronata – Parelbes (heester)
Uitspraak: gool-TÉE-rie-a muu-kroo-NAA-ta
De bessen kleuren van wit/groen naar rood, roze of wit en blijven de hele winter hangen. Let op: giftig voor mensen. Groeit 50–100 cm hoog, winterhard tot ca. –15 °C en blijft groen in de winter. Bloeit april–mei met kleine witte bloemen. Standplaats: halfschaduw tot zon, bij voorkeur beschut; in volle zon de grond vochtig houden. Tweehuizig: een mannelijke plant is nodig voor bessen. Vermeerderen via stekken (november–december). Aanplant: 3 per m². Ziektegevoeligheid: kan last krijgen van wortelrot op slecht doorlatende, natte grond.
Malus ‘Professor Sprenger’ – Sierappel (heester/boom)
In mei bloeit Malus ‘Professor Sprenger’ rijkelijk met geurende, witte bloemen. De boom bereikt een hoogte van 5–6 meter, is winterhard maar niet wintergroen. In de herfst kleurt het blad goudgeel, en daarna verschijnen er kleine, gele appeltjes die tot ver in de winter aan de takken blijven hangen. Ze zijn technisch eetbaar, maar smaken vaak erg zuur. De sierappel gedijt het beste in de volle zon op een droge, voedzame en goed doorlatende bodem. Hij is bestand tegen wind, maar verdraagt geen zeewind. Snoei en onderhoud gebeuren bij voorkeur in oktober–november. Ziektegevoeligheid: licht gevoelig voor appelschurft en bloedluis; kan daarnaast incidenteel last krijgen van meeldauw.
Viburnum opulus ‘Compactum’ – Gelderse roos (heester)
Uitspraak: vie-BUR-num OO-pu-lus kom-PAK-tum
Compacte heester (tot 1,5 m) met witte bloei in mei–juni. Herfstblad rood/roze/paars, gevolgd door felrode, giftige bessen die tot in de winter blijven. Winterhard, bladverliezend. Standplaats: zon/halfschaduw, voedzame en vochthoudende grond, windbestendig. Ziekten: bladluizen, soms meeldauw/bladschimmel.
Snoei: na bloei; oude of zwakke takken verwijderen, bij verjonging tot de basis terugknippen. Vermeerderen: stek of afleggen.
Euonymus alatus ‘Compactus’ – Kardinaalshoed (heester)
Uitspraak: ui-OO-nie-mus aa-LAA-tus
De plant wordt 120 cm hoog en 150 cm breed, per vierkante meter 1 stuk. De plant bloeit wit in juli–september en verkleurt in de herfst naar citroengeel, is bladverliezend en volledig winterhard en groeit het best in halfschaduw tot zon in vochthoudende, humusrijke grond. Euonymus alatus vormt kleine, rood‑roze bessen die licht giftig zijn. Mogelijke ziekten: meeldauw, bladvlekkenziekte, wortelrot. Vermeerderen gebeurt door afleggen of door halfhoutige stekken in de zomer.
Wat gebeurt er als je de vruchten toch opeet?
Inname kan leiden tot misselijkheid, buikpijn, diarree, braken en in ernstige gevallen hartritmestoornissen. Raadpleeg altijd een arts bij vergiftiging.
Zijn de vruchten ook giftig voor dieren?
Ja, de bessen zijn ook giftig voor honden, katten en vee. Vogels daarentegen kunnen de zaden vaak wel verdragen en helpen bij de verspreiding.