Bloeiend in januari: planten die bloeien in januari
Planten die bloeien in januari voor vroege kleur in de tuin?
Viburnum farreri – Sneeuwbal (Heester)
Uitspraak: vie-BUR-num far-RÉ-rie
Bloeit van januari tot en met maart met geurige, roze tot witte bloemen en wordt 2 tot 3 meter hoog en circa 2 meter breed. Na de bloei kunnen er bessen ontstaan die van rood naar zwart verkleuren. De heester is winterhard, bladverliezend en staat graag in de zon of halfschaduw op voedzame, humusrijke grond. De plant verdraagt (zee)wind goed. Snoei in maart alleen de kruisende takken weg om de vorm te behouden. Vermeerderen kan eenvoudig door te stekken. Deze vroege bloeier is zeer bijvriendelijk. Mogelijke ziekte: Bladvlekkenziekte of honingschimmel.
Helleborus niger HGC ‘Wintergold’ – Kerstroos (Vaste plant)
Uitspraak: hel‑le‑BO‑rus NIE‑ger
Bloeit van januari tot maart met witte bloemen en wordt 30 cm hoog. Deze groenblijvende, winterharde plant staat graag beschut in gefilterd zonlicht op een vochtige, humusrijke en goed doorlatende bodem. Knip in de winter het oude blad weg voor gezonde groei en een betere zichtbaarheid van de bloemen. Plant 6 tot 9 stuks per vierkante meter. Vermeerderen kan door delen na de bloei of in de herfst, en door zaaien. Deze soort is zeer bijvriendelijk. Mogelijke ziekte: Bladvlekkenziekte of bladrot.
Jasminum nudiflorum – Winterjasmijn (Heester)
Uitspraak: jas‑MIE‑num nu‑die‑FLOO‑rum
Bloeit van januari tot april met gele bloemen op kale takken. Deze heester staat het liefst in kalkarme grond en verdraagt zeewind. De standplaats kan in de schaduw, maar in de zon bloeit hij het rijkst. Tegen een warme muur zullen de bloemen minder snel bevriezen. Met ondersteuning kan de plant tot 3 meter hoog klimmen; zonder ondersteuning blijft hij circa 1,5 meter. Snoei na de bloei (eind april) de takken die grijsgroen en dof zijn. Let op: de winterjasmijn bloeit op het hout van het voorgaande jaar. Vermeerderen kan door halfhoutige stekken in de zomer of het najaar, of door een takje af te leggen. Mogelijke ziekte: Weinig last van ziektes, soms bladluis.
Viburnum tinus – Sneeuwbal (Heester)
Uitspraak: vie‑BUR‑num TIE‑nus
Bloeit wit van januari tot mei en vormt na de bloei donkerblauwe bessen die geliefd zijn bij vogels. Wordt 2 tot 3 meter hoog en 2 tot 2,50 meter breed. Deze wintergroene heester staat het liefst op een zonnige tot halfschaduwrijke plek, bij voorkeur beschut, in goed doorlatende, matig vruchtbare grond. Bij strenge vorst kan hij echter invriezen. De plant kan ook als informele haag worden aangeplant. Na de bloei kun je snoeien of bijknippen om de vorm en gezondheid te behouden. Mogelijke ziekte/plaag: Viburnumkever, bladluis of Phytophthora (verwelkingsziekte).
Hamamelis mollis – Toverhazelaar (Heester/kleine boom) Uitspraak: ha‑ma‑ME‑lis MOL‑lis
Bloeit van januari tot maart met gele bloemen op kaal hout en bereikt een hoogte tot 5 meter en 2 m tot 3 m breed. Bij vorst krullen de bloemblaadjes op om de bloei tijdelijk te pauzeren. Standplaats in de zon of halfschaduw in goed doorlatende, lichtzure grond. De plant is bladverliezend en zeer windbestendig. In de zomer verschijnen vruchten die hun zaden bij rijpheid meters ver kunnen wegschieten. Snoeien is meestal niet nodig; je verwijdert enkel storende takken. Vermeerderen kan door te zaaien (dit duurt vaak jaren), door te oculeren of door in de late winter te enten. Mogelijke ziekte: Wortelrot.
Hamamelis x intermedia ‘Jelena’ – Toverhazelaar (Heester/kleine boom)
Uitspraak: ha‑ma‑ME‑lis in‑ter‑MEE‑die‑ja
Bloeit in januari geel-rood en wordt ongeveer 4 meter hoog en 2 m tot 2,50 m breed. Deze winterharde, bladverliezende heester staat het liefst in de zon tot halfschaduw, in goed doorlatende, lichtzure grond. De plant is windbestendig. Snoeien is meestal niet nodig; je verwijdert enkel storende of scheefgegroeide takken. Vermeerderen kan door te zaaien (wat jaren kan duren), door te enten of door te oculeren in de late winter. Mogelijke ziekte: Wortelrot.
Sarcococca hookeriana – Vleesbes (Heester)
Uitspraak: sar-ko-KOK-ka hoe-ker-ie-AA-na
Bloeit van januari tot maart met heerlijk geurende, crèmewitte bloemen en wordt ongeveer 80 cm hoog en 30 tot 50 cm breed. Na de bloei vormt deze groenblijvende, winterharde heester zwarte vruchten. Geef de plant een plek in de schaduw op vochtige, goed doorlatende en humusrijke grond, maar let op: hij is niet goed windbestendig. Voor een mooie vulling kun je uitgaan van 5 stuks per vierkante meter. Indien nodig kun je na de bloei licht snoeien om de vorm te behouden. Vermeerderen kan door te zaaien, te stekken of door een tak af te leggen. Kan last hebben van: Bladvlekkenziekte, wortelrot, meeldauw, bladluis, wolluis, slakken.
Helleborus x ballardiae ‘HGC Maestro’ – Kerstroos
Uitspraak: hel-LÉ-bo-rus bal-LAR-die-ie
Bloeit van januari tot maart met rozerode bloemen aan opvallende rode stengels. Het blad blijft het hele jaar aanwezig; de plant is wintergroen en winterhard. Zet deze plant op een beschutte plek in de schaduw tot halfschaduw, op droge tot normale, of zelfs stenige grond. Verbeter de bodem met compost, kalk en beendermeel. Laat de plant zoveel mogelijk met rust, want hij is niet windbestendig en bloeit rijker als hij met rust wordt gelaten. Plant 5 stuks per vierkante meter. Vermeerderen door na de bloei te scheuren of door te zaaien (zaaien geeft geen kleurvastigheid). Mogelijke ziekte: Zwarte vlekkenziekte.
Helleborus ‘Anna’s Red’ – Kerstroos (Vaste plant)
Uitspraak: hel-LÉ-bo-rus
Bloeit van januari tot mei met grote, dieprode tot rood‑paarse bloemen die lang aanhouden. Zet deze Helleborus op een beschutte plek in schaduw tot halfschaduw, op humusrijke, goed doorlatende grond die niet te nat mag zijn. Verbeter de bodem met compost en eventueel wat kalk. Helleborus‑hybriden houden niet van verplanten en bloeien rijker wanneer ze ongestoord kunnen groeien. Is winterhard en wintergroen. Plant 9 stuks per vierkante meter. Vermeerderen: delen kan, maar wordt afgeraden; deze hybride geeft geen soortechte nakomelingen uit zaad en herstelt slecht na scheuren. Mogelijke ziekte: zwarte vlekkenziekte.
Schimmelziekten en Rot
Wortelrot & Phytophthora: Buitenplanten: Verbeter de bodemafwatering en leg eventueel irrigatiegeulen aan om waterophoping bij de stam te voorkomen. Behandeling: Biologische bestrijding is mogelijk met antagonistische schimmels zoals Trichoderma.
Zwarte vlekkenziekte (o.a. Sterroetdauw): Verzorging: Verwijder aangetaste bladeren direct en gooi deze bij het restafval (niet op de composthoop). Huismiddel: Bespuit bladeren wekelijks met een oplossing van 1 eetlepel bakpoeder (baking soda) op 4 liter water. Oorzaak: Pak vaak eerst de bladluizen aan, omdat hun honingdauw de voedingsbodem is voor zwarte schimmel (roetdauw).
Honingschimmel: Ingrijpen: Verwijder de volledige aangetaste plant inclusief de wortels en vervang de omliggende grond om verspreiding te stoppen.
Bladrot: Preventie: Geef water aan de voet van de plant, niet over de bladeren, en zorg voor voldoende plantafstand voor een goede luchtcirculatie.
Meeldauw: witte waas op blad; luchtiger zetten en aangetast blad verwijderen.
Insectenplagen
Bladluis: Bestrijding: Gebruik een mengsel van water met een paar druppels groene zeep of afwasmiddel om de luizen te verstikken. Alternatief: Zet natuurlijke vijanden in, zoals lieveheersbeestjes of gebruik neemolie voor een biologische aanpak.
Viburnumkever: Handmatig: Verwijder in het voorjaar (april/mei) de jonge larven die de bladeren skeletteren.
Winter: Snoei in de winter de taktoppen weg waar de eitjes zijn afgezet (herkenbaar aan kleine bruine bobbeltjes op de twijgen).
Wolluis: witte pluis in bladoksels; wegvegen met wattenstaafje en plant luchtiger houden.
Slakken: eten aan jong blad; wegvangen en barrières van scherp zand of schelpen.